Szukaj Pokaż menu
Witaj nieznajomy(a) zaloguj się lub dołącz do nas
…NIECODZIENNIK SATYRYCZNO-PROWOKUJĄCY

Historia ewolucji stadionów piłkarskich

22 191  
117   33  
W 1872 roku pierwszy międzynarodowy mecz piłki nożnej odbył się na boisku do krykieta z udziałem 4000 kibiców. 78 lat później, podczas mistrzostw świata w 1950 roku, prawie 200 000 osób oglądało mecz Brazylii z Urugwajem na Maracanie. Oto historia ewolucji stadionów piłkarskich.

Pierwsze stadiony sportowe zostały zbudowane przez starożytnych Greków.

Jednak to Rzymianie udoskonalili sztukę budowania aren.

Koloseum jest ich najsłynniejszym obiektem, zbudowanym pod koniec I wieku naszej ery, o imponującej pojemności ponad 60 000 miejsc.


W całym Imperium Rzymskim istniały inne areny, od Arles we Francji po Weronę we Włoszech i Pulę w Chorwacji.

Zbudowano je z betonu i cegieł, ale wyłożono marmurem i ozdobiono rzędami arkad i rzeźbionymi kapitelami.

Funkcjonalność i estetyka łączyły się.


Ale największy rzymski stadion nie był przeznaczony dla gladiatorów.

Był to Circus Maximus w Rzymie, gdzie odbywały się wyścigi rydwanów – najpopularniejszy rzymski sport.

Obecnie jest to ruina, ale kiedyś stadion ten mieścił ponad 150 000 widzów; ogromna liczba, nawet jak na współczesne standardy.


Tak czy inaczej, dwa tysiące lat później, pod koniec XIX wieku, światem zawładnął nowy sport – piłka nożna.

Społeczeństwo ponownie osiągnęło punkt, w którym sport stał się formą komercyjnej rozrywki masowej, wymagającej dużych obiektów.


Mimo to wczesne mecze piłki nożnej rozgrywano na boiskach wielofunkcyjnych.

Na przykład na Hamilton Crescent, boisku do krykieta w Glasgow, gdzie w 1872 roku rozegrano pierwszy międzynarodowy mecz piłki nożnej pomiędzy Szkocją i Anglią.

W historycznym meczu, który zakończył się remisem 0:0, wzięło udział 4000 osób.


Goodison Park, siedziba Evertonu, był pierwszym stadionem wybudowanym specjalnie na potrzeby piłki nożnej.

Oto co ktoś powiedział, gdy stadion został otwarty w 1892 roku:

„Oto Goodison Park! Żadne zdjęcie nie jest w stanie oddać całej scenerii, jaką przedstawia ten teren, jest tak wspaniale duży...”.


Jednak wraz ze wzrostem popularności piłki nożnej nastąpił boom budowlany – do lat 30. XX wieku duże stadiony istniały już na całym świecie.

Ogólnie rzecz biorąc, miały one niezbyt imponującą architekturę, ale ich pojemność była oszałamiająca, no i jest coś urzekającego w ich prostym designie.


Stary stadion Wembley w Londynie, zbudowany w 1924 roku i zburzony w 2004 roku, był jednym z pierwszych stadionów piłkarskich, które można było uznać za prawdziwe dzieło architektoniczne.

Dzięki dwóm wieżom szybko stał się ikoną piłki nożnej.


Następnie pojawiły się stadiony budowane z większą świadomością estetyki, takie jak Ibrox w Glasgow czy Highbury w Londynie.

Oba zostały przeprojektowane w latach trzydziestych XX wieku przez Archibalda Leitcha, najważniejszego brytyjskiego architekta stadionów, i posiadały ozdobne fasady:


Zaskakującą rzeczą we wczesnych stadionach piłkarskich jest ich ogromna pojemność – częściowo z powodu niższych niż obecnie standardów bezpieczeństwa.

18 z 20 najwyższych frekwencji na angielskich stadionach zostało ustanowionych w latach 30., 40. i 50.

W 1934 roku mecz Manchesteru City ze Stoke na Maine Road oglądało 84 000 ludzi:


Jednak dopiero po II wojnie światowej rozpoczęła się era nowoczesnych stadionów.

Najlepszym przykładem jest Maracanã w Rio, zbudowana specjalnie na mistrzostwa świata w 1950 roku.

Prawie 200 000 osób zobaczyło na niej finałowy mecz, w którym Brazylia przegrała z Urugwajem.


Innym przykładem tego, jak stadiony stawały się coraz większymi projektami architektonicznymi, jest San Siro, siedziba Interu i AC Milan.

Został on zbudowany w 1926 roku, ale w 1952 roku został przeprojektowany, a następnie powiększony i pokryty betonowymi wstęgami.

Lata 1950-1980 były erą betonu.


Piękno tej epoki budownictwa polegało na tym, że w różnych częściach świata stosowano różny design.

W chłodniejszych i bardziej deszczowych regionach dominowały cztery trybuny, prostopadłe i w kształcie pudełka, z niskimi oraz wystającymi dachami.

Dobrym przykładem może być tutaj Old Trafford:


Tymczasem w cieplejszych klimatach standardem stał się owalny lub miskowaty kształt, bez dachu.

Coś takiego jak Estadio Benito Villamarín w Sewilli, siedziba Realu Betis, która osiągnęła swój obecny kształt w 1982 roku:


Do tego dochodziły bajecznie nietypowe stadiony.

Na przykład Vicente Calderón drużyny Atlético Madryt, obecnie zburzony, który pod jedną z trybun miał autostradę.

Albo należąca do Boca Juniors La Bombonera (w tłumaczeniu „pudełko czekoladek”), ze stromymi bokami i jedyną oddzielną trybuną.


Jednak wraz z szerszymi zmianami w architekturze, zmieniło się także projektowanie stadionów.

W latach 90. nastąpiło odejście od betonowej, przemysłowej estetyki na rzecz bardziej futurystycznych, eleganckich projektów.

Stadion Olimpijski w Monachium z 1974 roku jest wczesnym przykładem tej zmiany:


W ciągu ostatnich trzydziestu lat niezliczone stare stadiony zostały zburzone lub całkowicie odnowione; wkroczyliśmy w nową erę projektowania.

Dobrym przykładem jest przeprowadzka Schalke z dużego, ale prymitywnego Parkstadion – typowego powojennego stadionu – na Veltins-Arena w 2001 roku.


Inne przykłady to Arsenal przenoszący się z Highbury na Emirates w 2006 roku i Bayern otwierający Allianz Arenę w 2005 roku.

Warto zwrócić uwagę na nazwę sponsora zawartą w nazwach tych obiektów – to znak szerszych zmian w piłce nożnej, gwałtownie rosnącego komercjalizmu, który umożliwił realizację tych megaprojektów.


100 lat temu stadiony piłkarskie były duże, ale prymitywne – były w zasadzie tylko trybunami wokół boiska.

Obecnie są to centra masowej rozrywki wypełnione barami, restauracjami i hotelami.

A niektóre nowoczesne projekty są naprawdę kreatywne, jak Timsah Arena, stadion-krokodyl, należący do tureckiego Bursasporu:


Na całym świecie istnieją obecnie kolosalne i zdumiewające stadiony; piłka nożna przeszła długą drogę od swoich początków na boiskach do krykieta w latach siedemdziesiątych XIX wieku.

Być może niewielkim minusem tego jest względna homogenizacja globalnej architektury stadionów.


Weźmy na przykład Camp Nou i jego ikoniczną, otwartą konstrukcję.

Trwająca obecnie renowacja bez wątpienia poprawi jakość Camp Nou, ale coś z jego charakteru zostanie utracone.

W nowej erze futurystycznych stadionów stary Camp Nou stawał się wyjątkowy.


Stadion Realu Madryt, Santiago Bernabéu, odnowiony kosztem prawie 2 miliardów dolarów, porzucił swoją betonowo-dźwigarową estetykę z końca XX wieku na rzecz nowoczesnego wyglądu przypominającego statek kosmiczny.

Wygląda imponująco, ale poświęcono przez to teksturę i urok starszego projektu stadionu..


Ta fala modernizacji z pewnością wychodzi na dobre, ale trudno nie odczuwać nostalgii za kultowymi stadionami z dawnych lat, które są obecnie wyburzane, odnawiane lub pozostawiane samym sobie.

Mimo to wszystkie te nowe i futurystyczne stadiony kiedyś również będą stare – a z czasem może same staną się ikonami.

1

Oglądany: 22191x | Komentarzy: 33 | Okejek: 117 osób

Dobra, dobra. Chwila. Chcesz sobie skomentować lub ocenić komentujących?

Zaloguj się lub zarejestruj jako nieustraszony bojownik walczący z powagą
Najpotworniejsze ostatnio
Najnowsze artykuły

22.06

21.06

Starsze historie

Sprawdź swoją wiedzę!
Jak to drzewiej bywało